درمان کیست تخمدان در بارداری

وجود کیست در تخمدان ها در طی دوره بارداری برای بانوان نگران کننده است، معمولا این کیست ها عملکردی هستند و به دلیل چرخه های هورمونی ایجاد می‌شوند.

برای اینکه این کیست ها در دوران بارداری مشکلی ایجاد نکنند باید سریعا مورد درمان قرار بگیرند.

برخی از پزشکان معتقدند که کیست های کوچک نیاز به درمان دارویی ندارند و با صبر و حوصله و پیگیری وضعیت آنها می توانید شاهد بهبود خودبه خودی این کیست ها باشید.

البته در موارد بسیار نادر ممکن است پیچ خوردگی کیست ها یا بروز علائم مشکوک شرایط بحرانی را برای مادر ایجاد کند که باید با توجه به وضعیت مادر و تعداد ماه بارداری درمان های تخصصی صورت پذیرد.

بهترین زمان برای درمان کیست تخمدان در دوران بارداری سه ماهه دوم است، زیرا کمترین ریسک آسیب را برای جنین به همراه دارد.

انواع کیست تخمدان

کیست تخمدان به کیسه های کوچک و پر از مایع یا ماده نیمه جامد می گویند که بر روی تخمدان ها رشد می کنند.

در دوران بارداری به دلیل تغییرات گسترده در میزان هورمون ها احتمال رشد این کیست ها نیز وجود دارد.

در واقع حدود ۵ تا ۱۰ درصد از بانوان در دوران بارداری با این نوع کیست مواجه خواهند شد.

اگر بخواهیم انواع کیست را در دوران بارداری بررسی کنیم باید به موارد زیر اشاره کرد.

کیست‌های عملکردی

معمولا کیست های تخمدان از نوع عملکردی هستند که به دلیل فعالیت هورمونی تشکیل می‌شوند.

البته نوع دیگر این کیست ها را جسم زرد می نامند که بعد از آزاد شدن تخمک فولیکول باقی مانده به جسم زرد تبدیل میشود که وظیفه تولید پروژسترون را دارد.

گاه این جسم زرد به جای کوچک شدن مایع بیشتری در خود جمع کرده و به یک کیست تبدیل می‌شود.

این نوع کیست ها در سه ماهه اول بارداری شایع هستند اما زمانی که جفت تکمیل می‌شود و تولید هورمون توسط آن اتفاق می افتد ممکن است در نیمه دوم بارداری کیست جسم زرد از بین برود.

کیست های فولیکولی نوع دیگری از کیست های تخمدان در دوره بارداری هستند که حاوی تخمک بوده و در زمان تخمک گذاری باز نمی‌شوند و به رشد خود ادامه می دهند.

کیست های پاتولوژیک

احتمال رشد این دسته از کیست ها در دوران بارداری بسیار نادر است.

کیست های پاتولوژیک معمولا از رشد غیرطبیعی بافت ها می افتند که شامل کیست درمویید می‌شود.

اگر چه این کیست ها خوش خیم هستند اما ممکن است محتویات آنها شامل مو یا پوست باشد که اغلب می تواند بزرگ شده و ریسک پیچ خوردگی در آنها وجود دارد.

کیست های آندومتریوما نوع دیگری از کیست های پاتولوژیک هستند که به آنها کیست شکلاتی هم می گویند و بر اثر رشد بافت آندومتر در خارج از رحم اتفاق می افتد.

کیست های نئوپلاستیک نیز تومورهای خوش خیمی محسوب میشوند که در موارد کم یا نادر در دوران بارداری حضور آنها تشخیص داده می‌شود.

اما این عارضه می تواند به تومورهای بدخیم تبدیل شده و شرایط پیچیده ای را هم در دوران بارداری و هم بعد از آن برای بانوان ایجاد می کند.

نحوه تشخیص کیست های تخمدانی در بارداری

گاهی اوقات بانوان در دوران بارداری با علائم مشکوک مثل دردهای لگنی، حس فشار یا خونریزی غیرمعمول به پزشک مراجعه می کنند.

متخصصان برای بررسی وضعیت رحم و جنین سونوگرافی را به عنوان اولین اقدام تشخیصی انجام می دهند و در این موقعیت ممکن است با کیست های تخمدانی در انواع مختلف مواجه شوند.

با این حال پزشکان معتقدند که اگر بانوان به کیست تخمدان در دوره بارداری مبتلا باشند، بهترین راه و ایمن ترین تکنیک برای تشخیص آن انجام سونوگرافی و ارزیابی های اولیه است.

با سونوگرافی به عنوان یک روش تصویربرداری ایمن پزشک می تواند اندازه گیری دقیقی از کیست های تخمدان داشته باشد و اگر کمتر از ۵ سانتی متر باشد جای نگرانی ندارد.

البته در پروسه تشخیص کیست تخمدان در دوران بارداری پزشک به محتویات کیست نیز توجه می کند.

محتویات آنها و محل قرارگیری کیست ها در تخمدان می تواند در آینده برای بانوان مشکل ایجاد کند یا اینکه کاملا بی خطر و بی ضرر باشد.

به محض تشخیص کیست تخمدان و مشخص شدن نوع آن پزشکان درمان ها یا پیگیری های مداوم را انجام می دهند.

اگر کیست ساده و بی خطر باشد، معمولا در سونوگرافی هایی که برای بررسی وضعیت جنین انجام می‌شود اندازه گیری کیست تخمدان انجام شده و موقعیت ها به طور دقیق چک می‌شود.

هدف از پیگیری وضعیت کیست تخمدان در دوران بارداری این است که پزشک متوجه شود که کیست وضعیتی ثابت دارد یا افزایش یافته است.

در نتیجه بهترین اقدام انجام سونوگرافی و تکرار آن در فواصل زمانی کوتاه است.

اگر پزشک با موارد مشکوک مواجه شود و احتمال دهند کیست بزرگتر شده است از ارزیابی های پیشرفته تری استفاده می کنند که شامل سونوگرافی دالپر یا آزمایش خون است.

درمان کیست تخمدان در بارداری به چه صورت است؟

زمانی که حضور کیست های تخمدان در دوران بارداری تایید می‌شود بسیاری از بانوان به دنبال راهکارهای درمانی بی خطر و ایمن هستند.

پزشکان بر اساس نوع کیست های ایجاد شده، اندازه، محل و علائم آنها روش های درمانی مختلف را در پیش گرفته و گاهی فقط نظارت و پیگیری کیست ها را گزینه درمانی مناسب می دانند و نیازی نیست که فرد هیچ اقدام تخصصی را انجام دهد.

اگر کیست ها از نوع عملکردی باشند علائمی ایجاد نمی کنند و اگر کوچک بمانند پزشک از درمان های محافظه کارانه بدون جراحی استفاده می کند.

متخصصان می توانند در سونوگرافی های دوره ای روند تغییر کیست های تخمدان را بررسی کنند اگر کیست کمتر از ۵ سانتی متر باشد و ساده باشد و درد و فشاری ایجاد نکند نیاز به درمان خاصی نخواهد داشت.

در موارد محدود اگر نوع کیست ها متفاوت یا خطرناک باشد بیمار باید از دارو درمانی استفاده کند.

از آنجا که دوره بارداری بسیار حساس است بانوان می توانند برای مدت کوتاه از مسکن های مجاز بارداری استفاده کنند.

ضمن اینکه می تواند در سه ماهه سوم از داروهای ضد التهاب غیر استروئیدی استفاده کرده و در صورت داشتن درد و فشار لگنی استراحت نسبی توصیه می‌شود.

درمان های پیشرفته فقط در موارد خاص و اورژانسی انجام می‌شود.

اگر کیست ها رشد کنند و ابعاد به ۸ تا ۱۰ سانتی متر و بیشتر برسند و درد شدید ایجاد کنند و علائم پیچ خوردگی در تخمدان شکل بگیرد ممکن است این توده ها بدخیم شناسایی شده و احتمال پارگی آنها وجود دارد.

در این شرایط بیمار باید جراحی های درمانی را انجام دهد که بهترین و ایمن ترین زمان سه ماهه دوم بارداری است.

معمولا جراحی برای بانوان باردار به صورت لاپاراسکوپی انجام شده یا در موارد پیچیده تر جراحی لاپاراتومی صورت می پذیرد.

ضمن اینکه پزشک تلاش می کند ضمن برداشتن کیست ها آسیبی به تخمدان یا جنین وارد نشود.

خطرات و عوارض وجود کیست‌های تخمدان در بارداری

در اکثر مواقع کیست هایی که در سطح تخمدان رشد می کنند بی خطر هستند و بیش از ۹۰ درصد بانوان در دوران بارداری که تجربه رشد کیست تخمدان را داشته اند با نوع عملکردی آن مواجه شده که ناشی از تغییرات هورمونی است و معمولا نیاز به درمان خاص ندارند.

گاهی اوقات این کیست ها می توانند شرایط بحرانی و خطرناکی را ایجاد کنند مانند زمانی که پیچ خوردگی تخمدان اتفاق می افتد و فرد با دردهای شدید و ناگهانی، تهوع استفراغ یا تب و افت فشار به پزشک مراجعه می کنند.

اگر کیست هایی که در سطح تخمدان رشد می کنند در دوران بارداری دچار پارگی شوند می توانند باعث ایجاد دردهای ناگهانی، حس سوزش و فشار بسیار شدید شوند ضمن اینکه خطر خونریزی داخل شکم و التهاب لگن نیز وجود دارد.

این افراد باید سریعا بستری شده و گاها تحت جراحی قرار بگیرند.

از عوارض و خطرات بسیار مهم کیست های تخمدان در دوران بارداری باید به درد و فشاری اشاره کرد که اغلب به رحم و مثانه وارد می‌شود.

این افراد باید مدت زمان بیشتری استراحت کرده و برای کنترل درد خود مجاز به مصرف مسکن های تایید شده از طرف پزشک هستند و باید مدام با سونوگرافی پیگیر وضعیت کیست های تخمدان باشند.

برخی از انواع کیست های تخمدان تا پایان دوره بارداری باقی می مانند اما گاهی ممکن است این کیست ها باعث شود تا مسیر خروج جنین مسدود شده و بانوان زایمان دشواری را پیش رو دارند، این افراد باید طی برنامه ریزی صحیح برای زایمان سزارین کنند.