هیسترکتومی

هیسترکتومی نوعی روش جراحی است که با هدف برداشت کامل یا بخش کوچکی از رحم انجام می پذیرد.

پزشکان و متخصصانی که در حوزه زنان و زایمان فعالیت می کنند برای مشکلات و بیماری های پیش آمده در ناحیه رحم این جراحی را انجام داده تا بتوانند وضعیت جسمانی افراد را رو به بهبود قرار دهند.

هیسترکتومی به معنی برداشت رحم است.

زمانی که این عمل انجام می‌شود فرد قادر به بارداری نیست.

چون که روند قاعدگی متوقف شده و تخمک گذاری صورت نمی پذیرد.

پزشکان هیسترکتومی را یک اقدام درمانی موثر می دانند.

این فرآیند را به صورت کامل یا فقط برای برداشت دهانه رحم یا برای برداشت بافت های خاصی از رحم انجام می دهند.

هیسترکتومی چیست؟

یکی از شایع ترین مشکلات و بیماری هایی که بانوان تجربه می کنند مختص رحم است.

اگر رحم با مشکلات جدی و پیشرونده مواجه شود گاهی پزشکان برای درمان عمل هیسترکتومی را مناسب می دانند که برای خارج کردن کامل رحم یا جدا کردن بخش جزئی از رحم صورت می پذیرد.

متاسفانه زمانی که جراحی هیسترکتومی انجام می‌شود قاعدگی برای همیشه متوقف خواهد شد و امکان بارداری از بین می رود.

پزشکان بر اساس میزان برداشت رحم هیسترکتومی را به چند دسته تقسیم بندی می کنند.

نوع اول هیستکتومی کامل است، علاوه بر رحم، دهانه رحم نیز خارج می‌شود.

نوع دوم هیسترکتومی ناقص یا سابتوتال است، اقدام به برداشت رحم می کنند اما دهانه رحم در جایگاه خود باقی می ماند.

نوع سوم هیستدکتومی رادیکال است، علاوه بر رحم دهانه رحم و بافت های اطراف آن به دلیل وجود سلول های خطرناک برداشته خواهد شد.

نکته ای که در مورد جراحی هیسترکتومی وجود دارد این است که پزشکان گاهی برای حفظ تعادل هورمونی در بدن زنان تخمک ها را حفظ می کنند.

در صورتی که پزشک نیاز بداند تخمک ها همراه با رحم خارج می‌شوند.

دلایل انجام هیسترکتومی

جراحی هیسترکتومی یکی از اقدامات درمانی پیشرفته است که فقط در موارد و شرایط بحرانی انجام می پذیرد.

اگر بیماری های رحمی بسیار شدید باشد یا فرد دچار پیشرفت گسترده بیماری شود و مقاومت به درمان های دیگر اتفاق بیفتد بهترین گزینه برای بهبود شرایط بیمار انجام هیسترکتومـی یا برداشت رحم می باشد.

میوم‌های شدید

میوم ها توده هایی هستند که ممکن است در سنین باروری در بخش های مختلف رحم رشد کنند.

اگر میوم ها بزرگ یا متعدد باشند به مرور زمان باعث ایجاد درد یا فشار بر روی مثانه و روده می‌شود.

ضمن اینکه این افراد درگیر خون‌ریزی های شدید یا کم خونی بسیار شدید می‌شوند.

معمولاً درمان های دارویی و کم تهاجم انجام می‌شود.

اگر پاسخ مناسب حاصل نگردد فرد باید برای درمان میوم یا فیبروم رحم جراحی هیسترکتومی را انجام دهد.

خونریزی‌های غیرقابل کنترل

یکی از اقداماتی که برای کنترل و درمان خونریزی های شدید انجام می‌شود جراحی هیسترکتومی است.

پزشکان برای برطرف کردن خونریزی های شدید و طولانی و با بهبود وضعیت زندگی روزمره افراد تلاش می کنند.

با انجام جراحی هایی مانند هیسترکتومی آسیب را برطرف کرده و شرایط طبیعی را برای بانوان ایجاد کنند.

البته در این شرایط زمانی انجام می‌شود که بهبودی با دارو امکان پذیر نباشد یا روش های دیگر مثل آی یو دی هورمونی تاثیر مناسب را نداشته باشند.

سرطان های زنان

در صورت بروز سرطان های پیشرفته در دهانه رحم رحم یا تخمدان پزشکان چاره ای جز خارج کردن توده ایجاد شده و بافت های آسیب دیده اطراف آن ندارند.

معمولاً در چنین شرایطی هیسترکتومی با هدف کنترل بیماری انجام می‌شود.

پزشک تلاش می کند با خارج کردن بخش های آسیب دیده این اقدام نجات بخش را برای بیماران انجام دهند.

آندومتریوز پیشرفته

آندومتریوز یکی از خطرناک ترین مشکلاتی است که می تواند برای بانوان اتفاق بیفتد.

آندومتریوز سبب بروز دردهای شدید و مزمن در لگن می‌شود که می تواند رحم و بافت های اطراف آن را به شدت درگیر کند.

هر چقدر وسعت این بیماری بیشتر باشد شکست در درمان های دارویی و جراحی های محافظه کارانه محتمل تر است.

به همین دلیل پزشکان به عنوان آخرین مرحله درمان برای بهبود آندومتریوز پیشرفته جراحی هیسترکتومی را توصیه می کنند.

روش‌های انجام هیسترکتومی

جراحی هیسترکتومی برای برداشتن رحم یک اقدام موثر و مهم محسوب می‌شود.

پزشکان با توجه به علت بیماری، وضعیت رحم و سابقه جراحی و شرایط بیمار این اقدام درمانی را با روش‌ها و متدهای متفاوتی انجام می دهند.

هیسترکتومی شکمی

یکی از روش های معمول و کاربردی برای جراحی هیسترکتومی ایجاد برش شکمی است.

هیسترکتومی شکمی با اعمال برش های عمودی و افقی آغاز می‌شود.

در صورتی کاربرد دارد که رحم بسیار بزرگ باشد یا تعداد میوم ها زیاد و گسترده باشد.

همینطور اگر چسبندگی های شدید لگن اتفاق افتاده باشد یا فرد به سرطان های پیشرفته مبتلا باشد، بهتر است هیسترکتومی با روش شکمی انجام شود.

زیرا پزشکان دید مستقیمی بر وضعیت بیمار داشته و بهتر می تواند روند جراحی را کنترل کنند.

اگرچه ممکن است جراحی هیسترکتومی شکمی درد بیشتری ایجاد کند و دوره نقاهت طولانی تری دارد.

ضمن اینکه ممکن است جای بخیه بر روی شکم باقی بماند.

هیسترکتومی واژینال

هیسترکتومی واژینال یکی دیگر از روش های معمول برای انجام این جراحی است.

در این روش پزشکان بدون اینکه در شکم برشی ایجاد کند اقدام به خارج کردن رحم از طریق واژن می کنند.

هیسترکتومی واژینال در مواردی که افتادگی رحم اتفاق افتاده باشد کاربرد دارد یا اینکه رحم اندازه طبیعی یا کمی بزرگ داشته باشد.

مزیت انجام هیسترکتومی واژینال این است که فرد درگیر زخم و جای و زخم نشده و با کمترین میزان درد سریع تر بهبود پیدا می کنند.

البته این روش برای کسانی که رحم بسیار بزرگ دارند یا به سرطان پیشرفت مبتلا هستند توصیه نمیشود.

هیسترکتومی لاپاراسکوپی

لاپاراسکوپی به جراحی گفته می‌شود که در آن با اعمال چند برش بسیار کوچک از روی شکم جراحی صورت می پذیرد.

دکتر بهناز نوری از طریق این برش‌ها دوربین ها و ابزار ظریف را وارد بدن کرده و برای خارج کردن میوم ها، آندومتریوز، کنترل خونریزی های مزمن و برخی سرطان های اولیه این روش را پیشنهاد می دهد.

لاپاراسکوپی یک جراحی کم تهاجم محسوب می‌شود.

بستری طولانی مدت ندارد و بیماران با کمترین میزان درد خیلی سریع به فعالیت های روزمره باز می گردند.

این جراح نیاز به تجهیزات پیشرفته و مهارت پزشک دارد و ممکن است برای همه بیماران قابل انجام نباشد.

دوران نقاهت بعد از عمل هیسترکتومی

دوره نقاهت بعد از جراحی هیسترکتومی بسیار مهم است.

زیرا این افراد در مدت زمان کوتاهی دچار درد یا تورم شکم هستند یا ممکن است چند هفته خونریزی و ترشحات خفیف واژینال داشته باشند.

این افراد گاهی تجربه یبوست، مشکلات ادراری یا تهوع و ضعف شدید دارند.

البته احتمال اینکه در محل جراحی عفونت اتفاق بیفتد بسیار نادر است اما غیر ممکن نیست.

از عوارض جدی تر دوره نقاهت باید به تب بالای ۳۸ درجه، خونریزی شدید، درد غیر قابل تحمل و ترشح چرکی از محل بخیه اشاره کرد.

ضمن اینکه در این دوره بعد از عمل تنگی نفس یا درد قفسه سینه خطرناک است.

دوره نقاهت بعد از جراحی هیسترکتومی معمولاً ۶ تا ۸ هفته در نظر گرفته می‌شود.

بیماران باید برای جلوگیری از عوارض احتمالی استراحت کافی داشته و به خوبی از سلامت و زخم های خود مراقبت کنند.

عوارض بعد از عمل هیسترکتومی

جراحی هیسترکتومی هم مانند سایر روش های درمانی به ویژه جراحی ها ممکن است عوارض و پیامدهایی داشته باشد که بخش گسترده ای از آنها قابل کنترل هستند.

ولی بیماران باید نسبت به تغییرات بعد از جراحی هوشیار باشند.

در صورت مواجهه با شرایط غیر عادی بدون از دست رفتن فرصت به پزشک مراجعه کنند.

تغییرات هورمونی

پس از انجام جراحی هیسترکتومی تغییرات هورمونی چندان دور از انتظار نیست.

اگر تخمدان ها در این جراحی حفظ شود تغییر قابل توجهی در هورمون ها رخ نمی دهد.

زیرا بانوان دچار یائسگی نمیشوند و ممکن است گر گرفتگی‌ها یا نوسانات خلقی به صورت موقتی اتفاق بیفتد.

در صورتی که تخمدان ها حین جراحی خارج شود بانوان ناگهان وارد دوره یائسگی می‌شوند و گرگرفتگی شدید، تعریق شبانه، خشکی واژن و تغییر در میل جنسی برای آنها رخ می دهد.

ضمن اینکه این افراد تا زمانی که هورمون درمانی را انجام ندهند در معرض پوکی استخوان، بیماری های قلبی، اضطراب یا افسردگی هستند و باید درمان جایگزین هورمونی توسط پزشک صورت پذیرد.

روابط زناشویی

محدودیت در زمینه روابط زناشویی بعد از عمل هیسترکتومی بسیار جدی است.

این افراد باید تا ۸ هفته این ممنوعیت را رعایت کرده و از انجام روابط جنسی زود هنگام خودداری کنند.

این جراحی باعث می‌شود تا افراد مشکلاتی مثل خشکی واژن یا کاهش میل جنسی داشته باشند.

پس بهتر است تا بهبودی بعد از جراحی صبور باشه و بعد از آن از ژل های روان کننده درمان هورمونی یا سیستمیک استفاده نمایند.

آیا هیسترکتومی آخرین راه درمان است؟

هیسترکتومی تنها گزینه درمان برای بیماری های رحم نیست.

ولی پزشکان این جراحی را آخرین راه درمان می دانند و با توجه به علت بیماری، شدت آن، تمایل فرد به بارداری و پاسخگویی به سایر درمان ها جهت انجام آن تصمیم گیری صحیح را اعلام خواهند کرد.

برای بیمارانی که با مشکلات رحمی شدید و پیشرفته مواجه هستند یا جان بیمار در خطر باشد هیسترکتومی آخرین و مهمترین راه درمان محسوب می‌شود.